احکام اسلامی و بهتبع آن احکام جزایی با توجه به مناصب معصومان هنگام صدور حکم به سه دسته الهی، قضایی و حکومتی تقسیم میشوند. عدم توجه به تفکیک این احکام از یکدیگر باعث انحراف فقیه یا قانونگذار در مسیر اجتهاد یا قانونگذاری میشود؛ زیرا برخلاف احکام الهی که ابدی هستند و تغییر زمان یا مکان تأثیری در آنها ندارد، احکام قضایی و حکومتی بهمقتضای شرایط قابل تغییر هستند. ازاینرو مسئله حائز اهمیت در اینجا چگونگی تشخیص و تفکیک این احکام از یکدیگر است. بر اساس پژوهش انجامشده به روش توصیفی-تحلیلی، استشهاد معصوم به قرآن کریم و نیز وجود حکم در شرایع پیشین، اماره الهی بودن یک حکم دانسته شده است. همچنین، به کار رفتن واژههای «حَکَم»، «اَمَر» و «قَضی» در روایات منقول از پیامبر اکرم و امامعلی (علیهماالسلام) یا استفاده از تعابیری مانند «قال امیرالمؤمنین» درصورتیکه امام در منصب قضاوت و در مقام فصل خصومت در واقعهای خاص باشد، بیانکننده قضایی بودن حکم و در غیر این صورت، حکم حکومتی شمرده میشود. بدیهی است در صورت فقدان یکی از این قرائن، اصل و قاعده بر الهی بودن حکم امام معصوم است.
جوانبخت، سپهر و مسعودیان، مصطفی. (1402). ویژگیها و ضوابط تشخیص احکام قضایی و حکومتی در فقه اسلامی. پژوهشنامه فقه اجتماعی، 12(1)، 87–106. https://doi.org/10.30497/sj.2024.246160.1382
MLA
جوانبخت، سپهر، و مسعودیان، مصطفی. "ویژگیها و ضوابط تشخیص احکام قضایی و حکومتی در فقه اسلامی"، پژوهشنامه فقه اجتماعی، 12، 1، 1402، 87–106. doi: 10.30497/sj.2024.246160.1382
HARVARD
جوانبخت، سپهر، و مسعودیان، مصطفی. (1402). 'ویژگیها و ضوابط تشخیص احکام قضایی و حکومتی در فقه اسلامی'، پژوهشنامه فقه اجتماعی، 12(1), pp. 87–106. doi: 10.30497/sj.2024.246160.1382
CHICAGO
جوانبخت، سپهر و مسعودیان، مصطفی، "ویژگیها و ضوابط تشخیص احکام قضایی و حکومتی در فقه اسلامی." پژوهشنامه فقه اجتماعی، 12 1 (1402): 87–106, doi: 10.30497/sj.2024.246160.1382
VANCOUVER
جوانبخت سپهر، مسعودیان مصطفی. ویژگیها و ضوابط تشخیص احکام قضایی و حکومتی در فقه اسلامی. پژوهشنامه فقه اجتماعی. 1402;12(1):87–106. doi: 10.30497/sj.2024.246160.1382