دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
10.30497/sj.2026.248483.1532
چکیده
مسئله بایستگی علم و آگاهی مدعی حق به ذی حق بودن خود پیش از طرح دعوی وشرطیت آن در دعاوی حقوقی وکیفری با تحلیل ها و آرای مختلف فقیهان مواجه است، از اثبات بی قید و شرط، تا نفی مطلق ونظریه های قائل به تفصیل، به نظر خلط بین ابعاد و ساحت های مختلف مسئله وعدم تفکیک بین مقام ثبوت واثبات و عدم تفریق بین نتایج تکلیفی و وضعی مترتب بر مبانی نظری مختلف موجب استمرار منازعات و پایداری اختلافات در این زمینه گردیده،پس از بررسی های لازم درمستندات نظریات وانتقادات مطرح شده پیرامون بایستگی شرطیت جزم به متعلق دعوی وضرورت قطع به مدعی برای اقامه دعوی، رغم مخالفت با دیدگاه مشهور ومعاصرین پس از احصای نظریات مطرح و قابل مطالعه براساس یافته مقاله نظریه ای دیگر مورد تأکید قرارگرفته است که براساس آن تفصیل بین شرط وضعی و تکلیفی، هم چنین تفکیک بین جزم به خود ادعا و جزم به واقعی و نفس الامری بودن دعوی در مقام ثبوت لازم دانسته شده است.