نظام‌مندسازی ملاک‌های گزینش متصدیان مناصب عمومی بر اساس مبانی فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 استاد دانشگاه تهران
10.30497/sj.2026.250155.1563
چکیده
1.مقدمه و هدف

گزینش متصدیان مناصب عمومی، به دلیل ارتباط مستقیم با مشروعیت اعمال حاکمیت، حقوق عمومی و تحقق عدالت، نیازمند معیارهایی است که اعتبار آنها به ادله فقهی باشد. هدف پژوهش، تبیین و نظام‌مندسازی معیارهای گزینش متصدیان مناصب عمومی بر اساس مبانی فقه امامیه است.

2.مواد و روش‌ها

این پژوهش از حیث هدف، بنیادی و از نظر روش، توصیفی ـ تحلیلی است و با بهره‌گیری از آیات، روایات و قواعد فقه امامیه، مبانی مشروعیت تصدی، روش کشف معیارها و نحوه اعمال آنها در فرآیند گزینش را بررسی می‌کند.

3.یافته‌های تحقیق

یافته‌ها نشان می‌دهد اصل بر عدم جواز تصدی مناصب عمومی بدون احراز اهلیت و وجود حجت و مرجح معتبر شرعی است. اعتبار هر معیار گزینشی، یا به نص و دلیل شرعی مستند است یا از ارتباط آن با غرض و کارکرد منصب و به‌وسیله روش‌هایی مانند مناسبت حکم و موضوع و ملازمات نصوص کشف می‌شود. بر این اساس، صرف مطلوبیت اخلاقی یک وصف، برای اعتبار آن در گزینش کافی نیست. معیارها به معتبر و نامعتبر، و معیارهای معتبر به لازم و بهبوددهنده و نیز ثابت و مقایسه‌ای تقسیم می‌شوند؛ در فرض تعدد واجدان شرایط، معیارهای مقایسه‌ای و مرجحات معتبر شرعی برای ترجیح به کار می‌روند و در فقدان مرجح، قرعه راهکار رفع تحیر است.

4.نتیجه‌گیری

برآیند پژوهش، ارائه چارچوبی فقهی برای کشف، اعتبارسنجی، نظاممندسازی و اولویت‌بندی معیارهای گزینش است؛ به‌گونه‌ای که از ترجیح‌های سلیقه‌ای و فاقد حجیت جلوگیری و انتخاب متصدیان بر پایه اهلیت، تناسب معیار با کارکرد منصب و مرجحات معتبر شرعی ساماندهی شود.
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 29 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 30 آبان 1405