چالش های حکمرانی در تحقق الگوی سوم زن و ظرفیت های فقه اجتماعی برای مواجهه با آن

مقدمه و هدف

تحقق تمدن نوین اسلامی مستلزم بازتعریف نقش و منزلت زنان بر اساس الگویی است که از یک‌سو سنت‌های تحجرآمیز شرقی و از سوی دیگر ابزارانگاری مدرن غربی را کنار بگذارد و بدیلی برای آن دو ارائه دهد. پژوهش حاضر با هدف تبیین الگوی سوم زن به‌عنوان انگاره‌ای برآمده از منظومه فکری آیت‌الله شهید خامنه‌ای و کشف چالش‌های تحقق آن در جامعه، به دنبال ارائه راهکارهایی برای عینیت یافتن این الگو از منظر فقه اجتماعی است.

مواد و روش‌ها

پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ تحلیلی بوده و داده‌ها به روش اسنادی ـ کتابخانه‌ای گردآوری‌شده است، جامعه تحقیق نیز مشتمل بر منابع فقهی، حقوقی، سیاست‌گذاری، مسائل زن و خانواده و بیانات آیت‌الله شهید خامنه‌ای است.

یافته‌های تحقیق

یافته‌ها نشان می‌دهد تداخل وظایف و تشتت نهادی، خانواده‌محور نبودن سیاست‌ها و قوانین، ضعف و خلأهای قانونی و گسست فقه ـ قانون ـ اجرا، ضعف و خلأهای فرهنگی و آموزشی و عدم توازن در اولویت‌گذاری نقش‌ها ازجمله چالش‌های تحقق الگوی سوم است.

بحث و نتیجه‌گیری

فقه اجتماعی یک رویکرد اجتماعی به فقه است که از ظرفیت‌هایی چون نهادسازی فراقوه‌ای، فقه التقنین برای تبدیل احکام شرعی به قوانین منسجم، توجه به عنصر مصلحت و سیاست‌گذاری بر پایه حفظ ویژگی‌های جنسیتی و الگوی اسلامی خانواده بهره‌مند است و می‌تواند حاکمیت را در عبور از چالش‌های پیش‌گفته یاری رساند؛ ازاین‌رو گذر از رویکرد فردی به فقه اجتماعی، لازمه تدوین نظام ساختاری و حقوقی منسجمی است که زمینه‌ساز کنشگری تمدنی زنان در عرصه‌های گوناگون را فراهم می‌نماید.