سقوط حد زنا از جاهل قاصر و جاهل مقصر غیر ملتفت مستند به ادله شرعی متقن و غیر قابل رد است. لیکن در باب سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت اختلاف نظر است. منشا این اختلاف دو برداشت متفاوت از عبارت «تمام بودن حجت» در صحیحه یزید کناسی است: «......اگر بداند که عده بر عهده اوست ولى مدت آنرا نداند؟ امام (ع) فرمودند: در این صورت حجت بر او تمام شده است، او مى بایست مى پرسید تا مطلع گردد». برداشت نخست ثبوت و برداشت دوم سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت است.هدف این پژوهش تشخیص و گزینش برداشت صائب است.
2. رو ش تحقیق
روش پژوهش گردآوری داده ها از منابع کتابخانه ائی و بررسی اقوال فقهی به شکل توصیفی- تحلیلی است.
3. یافته های تحقیق
جاهل مقصر ملتفت یا شرعا معذور یا غیر معذور است. اصل بر برائت، تخفیف و دفع مجازات با کمترین شبهه در حدود الهی است. قدر متیقن از مفهوم «تمام بودن حجت» صرفا گناه کاری و جواز تعزیر جاهل مقصر ملتفت شرعا غیر معذور است.
4. نتیجه گیری
بر اساس یافته های پژوهش برداشت دوم مبنی بر سقوط حد زنا و جواز تعزیر جاهل مقصر ملتفت مشروط به وجود اصول ظاهری دال بر حرمت و در غیر اینصورت معافیت کامل از مجازات حدی و تعزیری به مذاق شارع نزدیک تر است.
حسنی,محمد حسن و شیروانی,خدیجه . (1405). ثبوت یا سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت: دو برداشت متعارض از یک روایت. (e78186). پژوهشنامه فقه اجتماعی, (), e78186 doi: 10.30497/sj.2026.248778.1498
MLA
حسنی,محمد حسن , و شیروانی,خدیجه . "ثبوت یا سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت: دو برداشت متعارض از یک روایت" .e78186 , پژوهشنامه فقه اجتماعی, , , 1405, e78186. doi: 10.30497/sj.2026.248778.1498
HARVARD
حسنی محمد حسن, شیروانی خدیجه. (1405). 'ثبوت یا سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت: دو برداشت متعارض از یک روایت', پژوهشنامه فقه اجتماعی, (), e78186. doi: 10.30497/sj.2026.248778.1498
CHICAGO
محمد حسن حسنی و خدیجه شیروانی, "ثبوت یا سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت: دو برداشت متعارض از یک روایت," پژوهشنامه فقه اجتماعی, (1405): e78186, doi: 10.30497/sj.2026.248778.1498
VANCOUVER
حسنی محمد حسن, شیروانی خدیجه. ثبوت یا سقوط حد زنا از جاهل مقصر ملتفت: دو برداشت متعارض از یک روایت. پژوهشنامه فقه اجتماعی, 1405; (): e78186. doi: 10.30497/sj.2026.248778.1498