1
دانشآموخته کارشناسیارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2
استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق علیهالسلام، تهران، ایران.
1. مقدمه و هدف تکافل بهعنوان جایگزین اسلامی بیمه متعارف، بر اصول تعاون و تبرع استوار است و طی سالهای اخیر جایگاه مهمی در نظام مالی اسلامی یافته است. از میان الگوهای عملیاتی تکافل، ساختار ترکیبی مضاربه و وکالت به دلیل جمع میان مزایای دو عقد و رفع محدودیتهای الگوهای منفرد، اهمیت ویژهای دارد. هدف این پژوهش تحلیل تأثیر این ترکیب بر ساختار و کارکرد تکافل و شناسایی ویژگیهای منحصربهفرد آن است که در الگوهای صرف مضاربه یا صرف وکالت قابل دستیابی نیست. 2.مواد و روشها این تحقیق با روش توصیفیـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای انجام شده است. ابتدا ماهیت و سازکار ترکیب دو عقد مضاربه و وکالت در ساختار تکافل بررسی شده و در ادامه، مبانی این الگو با استناد به منابع فقه امامیه و مقررات حقوقی ایران ارزیابی شده است. 3.یافتههای تحقیق نتایج نشان میدهد که ترکیب مضاربه و وکالت، ساختاری همافزا ایجاد میکند که فراتر از ویژگیهای مستقل هر عقد است. تفکیک وظایف مدیریتی و سرمایهگذاری، امکان توزیع کارآمدتر ریسک و بازدهی را فراهم میسازد. علاوه بر این، استفاده از شروط ضمن عقد، صندوقهای ذخیره و تعهدات تکمیلی، چالش ضمان خسارات را کاهش میدهد. تحلیل فقهی نیز مشروعیت این الگو را بر اساس قواعدی چون اصالة الصحة، تسلیط و آزادی قراردادها تأیید میکند. 4. نتیجهگیری الگوی ترکیبی به دلیل انعطافپذیری بالا، امکان طراحی محصولات متنوع و تنظیم دقیق روابط حقوقی میان طرفین، میتواند مدلی کارآمد برای صنعت تکافل در ایران باشد. با این حال، کارآمدی نهایی آن مستلزم تدوین چارچوب قانونی مشخص، ایجاد نظام نظارتی تخصصی و تقویت آموزش و فرهنگسازی در حوزه تکافل است.
تدین اسلامی,سیدمهدی و میرزاخانی,رضا . (1405). بررسی الگوی ترکیبی مضاربه و وکالت در نهاد تکافل براساس فقه امامیه. پژوهشنامه فقه اجتماعی, 13(2), 547-585. doi: 10.30497/sj.2026.248557.1484
MLA
تدین اسلامی,سیدمهدی , و میرزاخانی,رضا . "بررسی الگوی ترکیبی مضاربه و وکالت در نهاد تکافل براساس فقه امامیه", پژوهشنامه فقه اجتماعی, 13, 2, 1405, 547-585. doi: 10.30497/sj.2026.248557.1484
HARVARD
تدین اسلامی سیدمهدی, میرزاخانی رضا. (1405). 'بررسی الگوی ترکیبی مضاربه و وکالت در نهاد تکافل براساس فقه امامیه', پژوهشنامه فقه اجتماعی, 13(2), pp. 547-585. doi: 10.30497/sj.2026.248557.1484
CHICAGO
سیدمهدی تدین اسلامی و رضا میرزاخانی, "بررسی الگوی ترکیبی مضاربه و وکالت در نهاد تکافل براساس فقه امامیه," پژوهشنامه فقه اجتماعی, 13 2 (1405): 547-585, doi: 10.30497/sj.2026.248557.1484
VANCOUVER
تدین اسلامی سیدمهدی, میرزاخانی رضا. بررسی الگوی ترکیبی مضاربه و وکالت در نهاد تکافل براساس فقه امامیه. پژوهشنامه فقه اجتماعی. 1405;13(2):547-585. doi: 10.30497/sj.2026.248557.1484
پژوهشنامه فقه اجتماعی